ต้นกำเนิดของ RSV
Respiratory Syncytial Virus ในทางเดินหายใจ หรือที่รู้จักกันในชื่อย่อว่า RSV ถูกระบุครั้งแรกในปี 1956 ในชิมแปนซีที่มีอาการคล้ายไข้หวัดและถูกตรวจพบในมนุษย์ไม่กี่ปีต่อมา มันกลายเป็นไวรัสที่พบบ่อย โดยเฉพาะในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และผู้สูงอายุ
การระบาดครั้งใหญ่ที่สุด
ในสหรัฐอเมริกา เกินกว่า 58,000 คน/ปี ผู้ป่วยเด็กถูกส่งเข้าโรงพยาบาลเพราะ RSV
ในประเทศไทย RSV ถูกแพร่กระจายโดยทั่วไปในช่วงฤดูฝน-เย็น (กรกฎาคม - ธันวาคม
การแพร่กระจายอย่างไร?
RSV แพร่กระจายได้ง่ายผ่าน:
- หยดละอองเมื่อน้ำลายของผู้ติดเชื้อกระเด็นออกมาจากการไอหรือจาม
- การสัมผัสกับพื้นผิวหรือของเล่นที่มีไวรัส
- การใช้เครื่องใช้ถึง, แก้ว หรือผ้าขนหนูร่วมกับผู้ติดเชื้อ
ไวรัสสามารถอยู่บนพื้นผิวได้นานหลายชั่วโมง โดยเฉพาะพื้นผิวแข็ง
ระยะฟักตัว
อาการจะปรากฏหลังการสัมผัส 2-8 วัน และสามารถแพร่กระจายต่อไปยังผู้อื่นได้โดยไม่รู้ตัว
อาการของ RSV
อาการในระยะสั้น (แบบฉับพลัน):
- ไข้, ไอ, น้ำมูกไหล
- หายใจมีเสียงหวีด, หายใจเร็ว
- เด็กไม่ยอมรับประทานอาหาร, อ่อนเพลีย
อาการในระยะยาว (ในบางกรณี):
- มีแนวโน้มเป็น หอบหืด ในอนาคต
- การติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจบ่อยครั้ง
- ทารกคลอดก่อนกำหนดอาจมีความเสี่ยงสูงขึ้นที่จะเป็นโรคปอดเรื้อรัง
การรักษา RSV
ข้อสำคัญ: RSV ไม่มีตัวยาฆ่าไวรัสเฉพาะทางในคนทั่วไป การรักษาส่วนใหญ่คือ การประคับประคองอาการ จนร่างกายฟื้นตัวเอง
แนวทางรักษาในเด็กทั่วไป:
- พักผ่อนมาก ๆ
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- ลดไข้โดยการเช็ดตัว
- ยาลดไข้ (พาราเซตามอล) แต่ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะเนื่องจาก RSV เป็นไวรัสไม่ใช่แบคทีเรีย
ในกรณีรุนแรง:
- ให้ออกซิเจนถ้ามีภาวะขาดออกซิเจน
- ดูดเสมหะออกหากมีการขวางทางเดินหายใจ
- การให้น้ำเกลือทางหลอดเลือด
บางกรณีอาจต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล
สำหรับเด็กที่อยู่ในความเสี่ยงสูง:
- ทารกคลอดก่อนกำหนด
- เด็กที่มีปัญหาหัวใจหรือปอดเรื้อรัง
พวกเขาอาจได้รับยาป้องกันฉีดที่มีราคาสูง (Palivizumab) ซึ่งมีราคาแพงและยังไม่ครอบคลุมในไทยทั่วไป
วิธีป้องกันตนเองและครอบครัว
- ล้างมือบ่อย ๆ
- หลีกเลี่ยงเด็กไปสถานที่ชุมนุมขนาดใหญ่
- แยกเด็กป่วยจากเด็กที่แข็งแรง
- ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิว
- ผู้ใหญ่ป่วยควรสวมหน้ากากเวลาใกล้เด็ก
สัญญาณอันตรายที่ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
- หายใจถี่มาก หายใจมีอาการลำบากทำให้เห็นการบุ๋มในทรวงอก
- หายใจมีเสียงหวีด
- ใบหน้าหรือลิปสีน้ำเงิน (Cyanosis) – ริมฝีปากหรือนิ้วมือสีน้ำเงิน และเท้าเย็น
- ไม่กินนมเลย, อ่อนเพลียมาก
- ไข้สูงต่อเนื่อง (นานเกินกว่าสองวันโดยไม่มีการลดลง)
อ้างอิง
กรมสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข: https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia
ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC): https://www.cdc.gov/rsv/index.html
WHO RSV: https://www.who.int/teams/global-influenza-programme/rsv