PM 2.5 คืออะไร?
ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จัก PM 2.5 กันก่อนนะครับ ชื่อเต็มของมันคือ Particulate Matter 2.5 หมายถึงฝุ่นละอองที่มีขนาดเล็กมาก ไม่เกิน 2.5 ไมครอน (1 ไมครอนเล็กกว่าหนึ่งในล้านเมตร!) ฝุ่นเล็กขนาดนี้สามารถลอยในอากาศและเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ รวมถึงกระแสเลือดของเราได้โดยตรง นี่แหละที่ทำให้มันเป็นอันตรายมาก
วิธีการวัด PM 2.5 ตามมาตรฐานสากล
PM 2.5 วัดโดยใช้หน่วย "ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (µg/m³)" ซึ่งใช้ควบคู่กับดัชนีคุณภาพอากาศ (Air Quality Index: AQI) เพื่อให้เราเข้าใจง่ายขึ้น โดยค่าต่างๆ มีดังนี้:
- 0–50: คุณภาพอากาศดี (ปลอดภัยสำหรับทุกคน)
- 51–100: คุณภาพอากาศปานกลาง (คนไวต่อฝุ่นเริ่มได้รับผลกระทบ)
- 101–150: ไม่ดีต่อสุขภาพสำหรับคนกลุ่มเสี่ยง (เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจ)
- 151–200: ไม่ดีต่อสุขภาพ (ทุกคนเริ่มได้รับผลกระทบ)
- 201–300: อันตราย (ควรหลีกเลี่ยงการออกนอกบ้าน)
- 300+: อันตรายขั้นสูงสุด (ห้ามออกจากบ้านเด็ดขาด)
สถิติ PM 2.5 ในประเทศไทย
ในประเทศไทย ฝุ่น PM 2.5 มักจะแพร่กระจายหนักในฤดูหนาวและฤดูแล้ง โดยเฉพาะช่วงธันวาคมถึงเมษายน เนื่องจากสภาพอากาศแห้งและไม่มีลมช่วยพัดฝุ่นออกไป จากข้อมูลของกรมควบคุมมลพิษ พบว่า:
- ฤดูหนาว: ค่าฝุ่นพุ่งสูงสุด เพราะอากาศเย็นทำให้ฝุ่นลอยอยู่ใกล้พื้นดิน
- ฤดูแล้ง: เกิดจากการเผาในที่โล่ง เช่น เผาขยะ เผาพื้นที่เกษตร
5 พื้นที่ในไทยที่ค่าฝุ่น PM 2.5 สูงสุด ได้แก่:
- กรุงเทพมหานคร (รถติดและการเผาในที่โล่ง)
- เชียงใหม่ (ปัญหาเผาป่า)
- ลำปาง (โรงงานอุตสาหกรรม)
- สระบุรี (อุตสาหกรรมซีเมนต์)
- นครราชสีมา (การเผาในพื้นที่เกษตรกรรม)
ผลกระทบต่อสุขภาพ
ระยะสั้น:
- ระคายเคืองตา จมูก และคอ
- หายใจลำบาก
- ภูมิแพ้กำเริบ
- ความดันโลหิตสูงชั่วคราว
ระยะยาว:
- โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD)
- ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
- เพิ่มโอกาสเกิดโรคมะเร็งปอด
- พัฒนาการช้าของเด็ก
- เสื่อมสภาพของเซลล์สมองในผู้สูงอายุ
วิธีป้องกันตัวเองจาก PM 2.5
- สวมหน้ากากอนามัย: ใช้หน้ากาก N95 หรือหน้ากากที่ได้รับการรับรองว่ากรอง PM 2.5 ได้
- หลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้ง: โดยเฉพาะในวันที่ค่าฝุ่นสูง
- ติดตามข้อมูล AQI: ใช้แอปหรือเว็บไซต์ เช่น Air4Thai เพื่อดูค่าฝุ่นรายวัน
- ปิดหน้าต่างและประตู: ใช้ผ้าชุบน้ำบิดหมาดๆ อุดช่องว่าง
- ติดตั้งเครื่องฟอกอากาศ: โดยเฉพาะในห้องนอนและห้องที่ใช้งานบ่อย
- เพิ่มพื้นที่สีเขียวในบ้าน: ปลูกต้นไม้ช่วยลดฝุ่นในอากาศ
ข้อสังเกตที่ควรรีบไปโรงพยาบาล
ถ้ามีอาการเหล่านี้ อย่ารอช้า รีบพบแพทย์ทันที:
- หายใจลำบากหรือเจ็บหน้าอก
- เวียนศีรษะหรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ
- ไอเรื้อรังหรือมีเสมหะปนเลือด
- ผิวซีดหรือริมฝีปากเขียว
ความร่วมมือแบบพหุพาคีในอนาคต
การแก้ปัญหา PM 2.5 ไม่สามารถทำได้เพียงลำพัง ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกัน:
- ภาครัฐ: ออกกฎหมายควบคุมการเผาและลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล
- ภาคเอกชน: พัฒนาเทคโนโลยีที่ลดมลพิษ เช่น ยานยนต์ไฟฟ้า
- ประชาชน: ลดการเผาในที่โล่งและใช้ขนส่งสาธารณะ
- ภาคการศึกษา: สร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับ PM 2.5 ตั้งแต่ในโรงเรียน
- ความร่วมมือระดับโลก: แลกเปลี่ยนเทคโนโลยีและความรู้ในการลดมลพิษ
ตัวอย่างที่น่าสนใจคือประเทศจีนที่ใช้มาตรการเข้มงวด เช่น การปิดโรงงานที่ก่อมลพิษและส่งเสริมการใช้พลังงานสะอาด จนทำให้ค่าฝุ่นลดลงได้อย่างมีนัยสำคัญ
บทสรุป
PM 2.5 ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่เป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเราทุกคน การป้องกันตัวเองคือสิ่งสำคัญที่สุดในตอนนี้ แต่ในระยะยาว เราจำเป็นต้องร่วมมือกันทั้งในระดับบุคคล ชุมชน และประเทศ เพื่อสร้างอนาคตที่มีอากาศบริสุทธิ์สำหรับลูกหลานเรา
สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม พี่หมอรู้แนะนำให้ติดตามที่ กรมควบคุมมลพิษ และ กรมอนามัย
รักตัวเอง ดูแลสุขภาพ แล้วพบกันใหม่ครับ
อ้างอิง
