สถิติการแพ้เนื้อกุ้งในประเทศไทย
ในประเทศไทย สถิติการแพ้อาหารทะเล โดยเฉพาะกุ้ง ค่อนข้างสูง โดยมีรายงานในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา (2021-2023) พบว่าเด็กและผู้ใหญ่ที่แพ้กุ้งมีอัตราเพิ่มขึ้น โดยจากการสำรวจในปี 2022 พบว่ามีผู้ป่วยแพ้กุ้งประมาณ 7-8% ของประชากรในกลุ่มเด็ก และ 3-5% ในกลุ่มผู้ใหญ่ และในปี 2023 เห็นได้ชัดว่ามีผู้ป่วยที่มีอาการแพ้กุ้งซึ่งรุนแรงมากขึ้น เช่น การแพ้ที่ทำให้เกิดอาการช็อก
โดยในประเทศไทยการตรวจสอบและการให้ข้อมูลเกี่ยวกับอาการแพ้เป็นส่วนสำคัญในการเผยแพร่ความรู้และการดูแลสุขภาพ เพื่อให้ประชาชนสามารถรับรู้ถึงความเสี่ยงและวิธีการจัดการเมื่อเกิดอาการแพ้ขึ้น
การแพ้กุ้งเป็นสิ่งที่เราต้องระมัดระวัง และการเรียนรู้เกี่ยวกับการแพ้อาหารจะช่วยให้เราสามารถป้องกันและรับมือกับสถานการณ์ได้อย่างปลอดภัยในอนาคต!
วิธีการตรวจสอบการแพ้
การทดสอบภูมิแพ้ (Allergy Testing): สามารถทำการทดสอบด้วยการตรวจเลือดหรือการทดสอบผิวหนัง โดยแพทย์จะใช้ตัวอย่างโปรตีนจากกุ้ง มาดูว่าร่างกายมีปฏิกิริยาแพ้หรือไม่ หากมีการตอบสนองจากเส้นเลือดเล็กๆ หรือเกิดผื่นที่ผิวหนังแสดงว่าคุณค่อนข้างมีแนวโน้มที่จะแพ้
การทดสอบอาหาร (Food Challenge): วิธีนี้มักจะทำโดยแพทย์ซึ่งจะให้คุณลองทานกุ้งในขนาดเล็ก และติดตามอาการที่เกิดขึ้น เพื่อดูว่ามีอาการแพ้หรือไม่ แต่จะทำในสถานที่ที่มีแพทย์ดูแลเพื่อกรณีเกิดอาการแพ้ขั้นรุนแรง
สาเหตุการแพ้ตามหลักวิทยาศาสตร์
การแพ้กุ้งส่วนใหญ่เกิดจากโปรตีนในตัวกุ้ง โดยเฉพาะโปรตีนที่ชื่อว่า Tropomyosin ซึ่งเป็นโปรตีนหลักที่ทำให้เกิดการตอบสนองจากภูมิคุ้มกัน ร่างกายจะมองว่าโปรตีนนี้เป็นสิ่งแปลกปลอม ซึ่งทำให้เกิดการปล่อย ฮีสตามีน และสารอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดอาการแพ้ เช่น ผื่น คัน บวม และในกรณีรุนแรงอาจทำให้เกิดอาการช็อก (anaphylaxis)
ทำไมถึงแพ้กุ้งตอนโตได้?
การแพ้กุ้งในผู้ใหญ่สามารถเกิดขึ้นได้แม้ว่าในวัยเด็กไม่เคยแพ้ นั่นอาจเกิดจากหลายปัจจัย เช่น:
การสัมผัสโปรตีนกุ้งบ่อย ๆ: การทานกุ้งหลายครั้งในช่วงเวลาที่ส ามารถเปลี่ยนแปลงการตอบสนองของภูมิคุ้มกันได้
ปัจจัยทางพันธุกรรม: หากมีประวัติการแพ้อาหารในครอบครัว ระบบภูมิคุ้มกันของคุณอาจมีแนวโน้มที่จะตอบสนองผิดปกติต่อโปรตีนเหล่านี้
ความเครียดและสุขภาพโดยรวม: การมีสุขภาพร่างกายที่ไม่แข็งแรงหรือความเครียดสูงอาจทำให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ
การแพ้กุ้งบ่อย ๆ จะทำให้หายอาการแพ้หรือไม่?
ตามหลักวิทยาศาสตร์ ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าการสัมผัสกุ้งบ่อย ๆ จะช่วยลดอาการแพ้ให้หายไป ในบางกรณี การสัมผัสบ่อย ๆ อาจทำให้ระบบภูมิคุ้มกันเกิดปฏิกิริยารุนแรงมากขึ้น หรือส่งผลให้เก็บข้อมูลให้ร่างกายระบุว่ากุ้งเป็นศัตรูมากขึ้น อาการแพ้ที่เกิดขึ้นจึงอาจจะรุนแรงขึ้น
อาการแพ้กุ้งขั้นรุนแรงต้องทำอย่างไร?
หากมีอาการแพ้กุ้งที่รุนแรง เช่น อาการหายใจไม่ออก บวมที่คอ หรืออาการช็อก ต้องทำดังนี้:
ใช้อุปกรณ์ EpiPen: หากคุณมีอุปกรณ์ EpiPen ต้องใช้ทันที ซึ่งจะช่วยให้ฮอร์โมนอะดรีนาลีนช่วยปรับสภาวะการหายใจและความดันโลหิต
เรียกรถพยาบาล: หากอาการยังไม่ดีขึ้นหรือไม่มี EpiPen ควรเรียกรถพยาบาลทันที เพื่อไปโรงพยาบาลให้อยู่ในมือแพทย์
นอนราบและผ่อนคลาย: เพราะการอยู่ในท่าที่เหมาะสมจะช่วยให้การไหลเวียนเลือดดีขึ้น
เเพ้เนื้อกุ้งหรือเปลือกกุ้งหรือสารเคมี?
- อาการจากเนื้อกุ้ง: หากแพ้เนื้อกุ้ง มักจะมีอาการเช่น ผื่น คัน ท้องเสีย หรืออาการหายใจไม่สะดวกหลังจากที่ทานกุ้งเข้าไป
- อาการจากเปลือกกุ้ง: การแพ้เปลือกกุ้งอาจทำให้เกิดอาการผื่นคันที่ผิวหนัง หรืออาการไอเมื่อสัมผัสกับเปลือกกุ้ง โดยอาจเกิดจากการสัมผัสโดยตรง
- อาการจากสารเคมี: หากแพ้สารเคมีที่เลี้ยงกุ้ง อาการอาจจะเกิดขึ้นทันทีหลังจากสัมผัสหรือรับประทาน อาจมีอาการเช่น ระคายเคืองทางเดินหายใจ แสบตาม หรืออาการผื่นที่ผิวหนังที่เกิดขึ้นภายในระยะเวลาอันสั้น
ตัวอย่างเคสแพ้กุ้ง
มีตัวอย่างเกิดเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงกับเด็กชายอายุ 10 ขวบ ในงานเลี้ยงวันเกิด เขาทานอาหารที่มีเนื้อ กุ้งและทันใดนั้น เขาก็เริ่มมีอาการคันตามผิวหนังและบวมที่ริมฝีปาก ภายในเวลาไม่กี่นาที เขาเริ่มหายใจไม่ออกและมีอาการวิงเวียน เพื่อนบ้านที่เห็นเหตุการณ์รีบเรียกรถพยาบาลและช่วยกันให้เขานั่งนิ่ง ๆ ในที่สุดเขาก็ถูกนำตัวไปยังโรงพยาบาลและได้รับการรักษาโดยเร็ว ซึ่งกรณีนี้แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการตระหนักถึงอันตรายของการแพ้กุ้งและการมีอุปกรณ์ที่ช่วยในการรักษาได้ทันท่วงที
Written by Dr.Matee Phakawech
Medical License Number 41601